Celiakia – uczulenie na gluten

17 lis 2014 r.

Fot. Shutterstock

Celiakia to schorzenie polegające na nietolerancji białek zawartych w ziarnach pszenicy, jęczmienia, żyta i owsa – i chociaż każde z tych białek ma inne oznaczenie, to wspólnie znane są pod nazwą glutenu. Chorobę diagnozuje się najczęściej u dzieci, ale pojawia się także u dorosłych, zwykle jako powikłanie innych chorób. Jakie są objawy celiakii?

U osób chorych na celiakię gluten wprowadzony do organizmu powoduje wzrost stężenia we krwi niektórych białek, które prowadzą do uszkodzenia błony śluzowej jelita. Dochodzi wtedy do zaniku kosmków jelitowych, a sam organ nie jest w stanie spełniać swojej funkcji. Szacuje się, że 1% społeczeństwa zmaga się z celiakią. Nadwrażliwość na gluten zależna jest od wieku, fazy choroby i dawki glutenu jaką ma w zwyczaju przyjmować chory. Najczęściej ujawnia się we wczesnym dzieciństwie, ponieważ właśnie wtedy występuje największa nadwrażliwość na tego rodzaju białko.

Do tej pory powszechny jest mylny pogląd, że celiakia jest schorzeniem dzieci i mija z wiekiem. Twierdzenie to jest bardzo błędne i powinno być obalane, zwłaszcza że celiakia jest najpoważniejszą nietolerancją pokarmową u człowieka, a częstość występowania choroby ciągle wzrasta. Celiakia diagnozowana jest także u ludzi dorosłych, u których zazwyczaj w wyniku dorastania, dużego stresu, operacji czy infekcji nastąpiło zachorowanie. Najczęściej wykrywana jest u dorosłych w przedziale wiekowym od 30 do 50 lat; kobiety chorują na celiakię dwa razy częściej niż mężczyźni. W Polsce jest już 360 tysięcy zdiagnozowanych na celiakię, chociaż twierdzi się, że jest to zaledwie kilkuprocentowy odsetek faktycznie chorych.

Przyczyny choroby

Pochodzenie celiakii nie jest ustalone, istnieją jednak przynajmniej trzy wiarygodne hipotezy mówiące o etiologii tej choroby. Teoria toksyczna opowiada się za występowaniem zaburzeń enzymatycznych organizmu, które nieprawidłowo trawią gluten. Taka forma glutenu zaczyna toksycznie działać na komórki jelitowe (enterocyty), zaczyna się proces produkowania przeciwciał przeciwgliadynowych oraz pojawiają się nacieki limfocytowe w jelicie cienkim.

Teoria autoagresji uznaje pojawienie się celiakii za początek odpowiedzi immunologicznej organizmu przeciw własnym komórkom. Ostatnia teoria mówi o charakterze dziedzicznym choroby.

Rodzaje i objawy celiakii

Wyróżnia się trzy rodzaje celiakii, w którym każdy z nich różni się trochę pod względem występujących objawów.

Pierwsza forma zwana jest klasyczną (pełnoobjawową), występuje u 30% chorych na celiakię i przejawia się brakiem łaknienia, co powoduje wyniszczenie, niedożywienie biegunki, powiększenie obwodu brzucha, bóle brzucha i zaburzenia w zachowaniu chorego (często też depresja). Zaburzenia trawienne skutkują niedokrwistością z niedoboru żelaza, niedoborem białka i witamin, kwasu foliowego, alergią pokarmową i wtórną nietolerancją dwucukrów. Późno rozpoczęte leczenie może prowadzić do niedoboru wzrostu, opóźnienia wieku kostnego, skrzywienia kręgosłupa, zanikowego nieżytu żołądka, krzywicy, zaburzenia emocjonalnego i niedokrwistości niedobarwliwej. Diagnozowana jest najczęściej u dzieci, osób starszych i kobiet w ciąży, niestety mylona jest z alergią pokarmową lub zespołem jelita drażliwego.

Celiakia niema objawia się typowymi zmianami zanikowymi jelita. Na badania przesiewowe kierowane są osoby, które cierpią na bóle brzucha, wzdęcia, biegunki i inne objawy brzuszne oraz pacjenci z objawami opóźnienia rozwoju somatycznego. Także chorowanie na cukrzycę typu 1, choroby tarczycy, nowotwory jelita cienkiego, zaburzenia psychiczne i zmaganie się z hipoplazją szkliwa zębowego oraz owrzodzeń jamy ustnej stanowią przesłanki do stwierdzenia celiakii. Charakterystyczne objawy to afty, ciągłe zmęczenie, depresja, uporczywe bóle głowy, bóle kostne i stawowe oraz problemy skórne. Ta postać celiakii występuje najczęściej.

Ostatni wyróżniany rodzaj celiakii to celiakia ukryta, późno objawiająca się. Choroba prawdopodobnie rozwija się u niektórych osób nie dając żadnych objawów klinicznych ani nie powodując widocznych uszkodzeń w obrębie jelita cienkiego. Uaktywnia się jednak w wyniku niektórych zdarzeń – w chwili zabiegu operacyjnego, zakażenia przewodu pokarmowego, ciąży, stresu czy wzrostu spożycia glutenu.

<< < 1 2 > >>

comments powered by Disqus

Nasz serwis używa cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym i że wyrażasz zgodę na ich używanie. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia w swojej przeglądarce. Więcej o plikach cookies w Polityce prywatności

PUBLIC !!