Transplantacja w Polsce: moment śmierci a prawo

1 sty 2015 r.

Fot. Shutterstock

Transplantacja jest metodą leczenia niezbędną do ratowania życia ludzkiego. Decyzji o niej towarzyszy niejednokrotnie cały szereg emocji i trudnych decyzji bowiem próba ratowania jednego człowieka wiąże się najczęściej ze śmiercią drugiego. Czym jest transplantacja, kiedy można rozważać przeszczep i ile wynoszą koszty z nią związane, o tym poniżej.

Śmierć towarzyszy człowiekowi od zawsze. Określenie jej momentu kształtowało się przez wieki. Za dokładny moment śmierci dawniej uznawano ostatni oddech lub ostatnie wysłuchane uderzenie serca, a rozpoznanie stawiano za pomocą lusterka lub przykładając ucho do klatki piersiowej człowieka. Te metody nie zawsze okazywały się skuteczne dlatego też, aby zapobiec pogrzebaniu żywcem, w XIX wieku zaczęto organizować tzw. „domy pośmiertne’’ oraz konstruowano różnego rodzaju trumny posiadające urządzenia alarmowe.

Przełom w określeniu momentu śmierci nastąpił pod koniec lat 60. XX wieku kiedy to w Stanach Zjednoczonych Komisja Harwardzka stworzyła tzw. „kryteria śmierci mózgu”. Rozwiązania przyjęte przez Komisję przejęło wiele krajów, adaptując je całkowicie lub po dokonaniu niewielkich modyfikacji.

Pomimo tego, temat transplantacji i związanej z nią śmierci mózgu, cały czas budzi wiele kontrowersji zwłaszcza, że u osób, u których stwierdzono

śmierć mózgu, funkcjonują mechanizmy zdolności do przyswajania pokarmów, gojenia ran, zwalczania zakażeń czy rodzenia żywych dzieci nawet po 15 tygodniach.

Z danych CBOSU ("Postawy wobec przeszczepiania narządów"  2012 r. )  wynika, że blisko połowa badanych (49%) skłania się ku tradycyjnej definicji śmierci jako zatrzymanie akcji serca. Z kolei 44% uważa, że śmierć następuje wtedy, gdy nieodwracalnie zniszczony jest mózg.

Niemniej jednak możliwość pozyskania ukrwionych narządów od zmarłych dawców w mechanizmie śmierci mózgu stało standardem i spowodowało gwałtowny rozwój transplantologii.

Rozwiązania związane z przeszczepem organów przyjęte w Polsce

W naszym kraju pierwsze zalecenia w sprawie kryteriów śmierci związane były z przeszczepem serca w Zabrzu pod kierownictwem doktora Zbigniewa Religi w 1985 r. Rozwiązania formalno - prawne pojawiły się jednak dopiero w 1996 r. określając  śmierć pnia mózgu jako czynnik kwalifikujący w rozpoznaniu śmierci mózgu. W 2007 r. nastąpiła istotna nowelizacja tych przepisów polegająca m.in. na rezygnacji  z koncepcji śmierci pnia mózgu na rzecz koncepcji śmierci całego mózgu.

Śmierć mózgu

Ustalenie śmierci mózgu jest skomplikowaną procedurą stosowaną jedynie w przypadku, gdy wszystkie metody leczenia chorego zostały wyczerpane i u którego po przeprowadzeniu serii badań komisyjnie stwierdzono śmierć mózgową.

Oznacza to , że aby rozpoznać śmierć mózgu należy stwierdzić nie tylko brak funkcji pnia mózgu ale również półkul mózgowych. Czynnikami determinującymi rozpoznanie śmierci mózgu jest śpiączka, brak reakcji ze strony nerwów czaszkowych oraz trwały bezdech.

Komisja orzekająca składa się z trzech lekarzy, w tym co najmniej jednego specjalisty w dziedzinie anestezjologii i intensywnej terapii oraz jednego specjalisty w dziedzinie neurologii lub neurochirurgii. Rozpoznanie śmierci mózgu jest równoznaczne ze stwierdzeniem zgonu.

Formalnie momentem stwierdzenia zgonu jest godzina uznania chorego za zmarłego, a nie czas dokonania się śmierci mózgu ani zatrzymania krążenia. 


comments powered by Disqus

Nasz serwis używa cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym i że wyrażasz zgodę na ich używanie. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia w swojej przeglądarce. Więcej o plikach cookies w Polityce prywatności

PUBLIC !!