Raport specjalny: Niepłodność - przyczyny, metody leczenia

Niepłodność wynikająca z chorób przysadki. Zespół Kallmanna, hiperprolaktynemia i niedoczynność przysadki mózgowej

5 paź 2015 r.

Fot.. Shutterstock

Przysadka odpowiada między innymi za produkcję hormonów, które są niezbędne do zachowania płodności. Za czynniki przysadkowe wywołujące niepłodność uznaje się zespół Kallmanna, hiperprolaktynemię i niedoczynność przysadki mózgowej.

Przysadka jest bardzo ważnym narządem produkującym hormony, które mają wpływ na pracę ważnych dla naszego organizmu organów. Hormony produkowane przez przysadkę pobudzają obwodowe gruczoły dokrewne i są niezbędne dla prawidłowego ich funkcjonowania.

Przeczytaj także:
Ogólnoustrojowe przyczyny niepłodności u kobiet

Hormon tyreotropowy (TSH) wpływa na pracę tarczycy, pobudzając syntezę i produkcję jej hormonów; niedoczynność TSH objawia się wtórną niedoczynnością tarczycy. ACTHhormon adrenokortykotropowy, działa na nadnercza i pobudza wydzielanie kortyzolu; niedoczynność ACTH skutkuje wtórną niedoczynnością nadnerczy. Prolaktyna (PRL) stymuluje gruczoły sutkowe do procesu laktacji – jego niedobór będzie skutkował brakiem wydzielania mleka przez matkę po porodzie. Hormon wzrostu (GH) pobudza syntezę czynników wzrostowych znajdujących się w wątrobie. U dzieci niedobór powoduje zahamowanie wzrostu oraz hipoglikemię, a u dorosłych podwyższenie stężenia cholesterolu i zmniejszenie gęstości mineralnej kości. ADH to hormon zwany wazopresyną, który wpływa na zagęszczenie moczu w nerkach. Dwa hormony – folikulotropowy i luteinizujący (FSH i LH) wpływa na gonady (jajniki i jądra). FSH stymuluje u kobiet dojrzewanie pęcherzyków jajowych oraz spermatogenezę u mężczyzn; LH pobudza syntezę hormonów płciowych u obu płci, a u kobiet dodatkowo stymuluje owulację. U dzieci brak LH lub FSH objawia się brakiem cech dojrzewania płciowego. U kobiet zanika miesiączka czy owłosienie płciowe; u mężczyzn z kolei pojawiają się zaburzenia erekcji, obniżenie popędu płciowego, zanik owłosienia płciowego i zmniejszenie masy mięśniowej.

Zespół Kallmanna jest chorobą genetyczną, za którą w głównej mierze odpowiadają mutacje genów – schorzenie pod tym kątem zostało odpisane w genetycznych czynnikach niepłodności. W zespole tym stwierdza się hipogonadyzm i brak opuszków węchowych. Od strony endokrynologicznej brak rozwiniętych jąder czy jajników skutkuje brakiem produkcji hormonów (testosteronu, estradiolu, progesteronu), a także zahamowaniem tworzenia plemników i komórek jajowych. Hipogonadyzm, czyli podstawowe zaburzenie pozwalające zakwalifikować zespół Kallmanna wynika ze zbyt niskiej produkcji hormonu przysadkowego – gonadotropiny GnHR. W badaniach dodatkowo wychodzą niskie stężenia hormonu luteinizującego (LH) oraz folikulotropiny (FSH). Spowodowana tą chorobą niepłodność możliwa jest do poprawienia w takim stopniu, że możliwe będzie uzyskanie płodności umożliwiającej poczęcie dziecka. Mężczyźni leczeni są przez testosteronową terapię zastępczą oraz prowokowanie spermatogenezy. U kobiet konieczna jest sterydowa terapia zastępcza lub prowokowanie owulacji.

Hiperprolaktynemia – przyczyny i objawy

Hiperprolaktynemia jest, poza zaburzeniami pracy tarczycy, najczęstszą z niedoczynności hormonalnych człowieka. Schorzenie polega na stałym lub czasowym zwiększeniu przez przysadkę mózgową produkcji prolaktyny (PRL). Naturalnie pojawia się u kobiet w czasie laktacji tak, by zahamować owulację i menstruację. Większe stężenie prolaktyny występuje również w czasie snu, zwłaszcza między godziną 3:00 a 5:00, po wysiłku fizycznym, u kobiet w ciąży, przy karmieniu piersią, w sytuacjach stresowych czy nawet w wyniku spożywania posiłków z dużą ilością białka i tłuszczów. Przyczyną farmakologiczną hiperprolaktynemii jest skutek uboczny zażywania niektórych leków na depresję, neuroleptyków, opioidów, leków znieczulających, zawierających estrogeny, leków obniżających ciśnienie tętnicze krwi i stosowanych w chorobach przewodu pokarmowego.

Przyczyny choroby mogą być także patologiczne, czyli wywołane przez występujące guzy przysadki wydzielające prolaktynę i inne hormony, oponiaki, glejaki, zespół pustego siodła, zmiany i uszkodzenia pourazowe, zmiany naczyniowe, sarkoidozę czy zmiany metastatyczne.  Pojawia się także w konsekwencji takich chorób jak niewyrównana niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga czy akromegalia oraz schorzeń związanych z zaburzeniami metabolizmu, niewydolnością wątroby i niewydolnością nerek. Guzy o charakterze prolaktynoma (niezłośliwy gruczolak przysadki) są najczęstszym typem guzów przysadki – występują aż u 40-50% pacjentów chorych na hiperprolaktynemię o tym podłożu. Pojawia się aż 5 razy częściej wśród kobiet, niż mężczyzn, zwłaszcza u pań w wieku 20-50 lat; może jednak występować u ludzi w każdym przedziale wiekowym (u dzieci i nastolatków prolaktynoma stanowi 2% wszystkich zachorowań na guzy wewnątrzczaszkowe).

<< < 1 2 3 > >>

comments powered by Disqus

Nasz serwis używa cookies. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień Twojej przeglądarki oznacza, że będą one umieszczane w Twoim urządzeniu końcowym i że wyrażasz zgodę na ich używanie. Pamiętaj, że zawsze możesz zmienić te ustawienia w swojej przeglądarce. Więcej o plikach cookies w Polityce prywatności

PUBLIC !!